Từ “mua để sở hữu” sang “thuê để an cư” khi giá bất động sản liên tục leo thang
Phát triển nhà ở cho thuê còn được xem là công cụ điều tiết thị trường bất động sản, khi Nhà nước chủ động tạo lập quỹ nhà cho thuê với giá hợp lý, áp lực dồn lên phân khúc nhà thương mại sẽ giảm bớt.
Giấc mơ sở hữu nhà của người lao động đô thị ngày càng xa tầm với khi giá bất động sản liên tục leo thang, vượt khả năng chi trả của phần lớn người dân.
Trong bối cảnh đó, định hướng phát triển nhà ở cho thuê được xem là bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, từ coi nhà ở là tài sản tích lũy sang xem đây là nhu cầu an sinh thiết yếu.
Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc xác định nhà ở cho thuê là “trụ cột chiến lược” đang thu hút sự chú ý của giới chuyên gia và doanh nghiệp bất động sản.
Theo nhiều chuyên gia, đây không đơn thuần là giải pháp cho phân khúc nhà ở xã hội mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận đối với thị trường nhà ở tại Việt Nam.
Nhiều năm qua, thị trường bất động sản phát triển dựa trên tâm lý “mua để sở hữu.” Nhà ở không chỉ là nơi ở mà dần trở thành công cụ đầu cơ và tích sản. Hệ quả là giá nhà liên tục bị đẩy lên cao, trong khi người có nhu cầu thực ngày càng khó tiếp cận.
Tại các đô thị lớn như Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh, giá căn hộ đã tăng mạnh trong vài năm gần đây. Không ít dự án chung cư thương mại có giá hàng chục triệu đồng mỗi mét vuông, vượt xa thu nhập của đại bộ phận người lao động. Ngay cả phân khúc được gọi là “vừa túi tiền” cũng trở nên khan hiếm.
Trong bối cảnh đó, phát triển nhà ở cho thuê được xem là hướng đi giúp thị trường trở về đúng bản chất phục vụ nhu cầu an cư. Theo các chuyên gia, khi người dân có thêm lựa chọn thuê nhà dài hạn với chi phí phù hợp, áp lực phải sở hữu nhà bằng mọi giá sẽ giảm xuống.
Ở góc độ thị trường, mô hình nhà ở cho thuê còn góp phần hạn chế đầu cơ. Một thị trường bị chi phối bởi tâm lý tích sản sẽ dễ đẩy giá bất động sản tăng vượt giá trị thực, tạo áp lực tài chính kéo dài cho người dân và làm méo mó cung-cầu. Ngược lại, nếu thị trường cho thuê phát triển ổn định, nhà ở sẽ quay lại đúng vai trò là nơi để ở thay vì công cụ kiếm lời.
bat-dong-san.jpg
Thị trường bất động sản. (Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN)
Định hướng phát triển nhà ở cho thuê cho thấy tư duy chính sách đang dịch chuyển từ mục tiêu “sở hữu bằng mọi giá” sang bảo đảm quyền được sống ổn định, phù hợp khả năng chi trả của người dân.
Ở nhiều quốc gia phát triển, thuê nhà là xu hướng phổ biến. Tại châu Âu hay một số nền kinh tế châu Á, tỷ lệ người dân thuê nhà ở mức cao, đặc biệt tại các đô thị lớn. Nhiều mô hình nhà ở xã hội được phát triển chủ yếu để cho thuê dài hạn thay vì bán đứt như tại Việt Nam. Điều này giúp duy trì quỹ nhà an sinh bền vững, đồng thời hạn chế tình trạng đầu cơ và tăng giá quá mức.
Trong khi đó, tại Việt Nam, chính sách nhà ở xã hội nhiều năm qua chủ yếu tập trung vào mục tiêu giúp người dân mua được nhà. Tuy nhiên, mô hình này đang bộc lộ nhiều bất cập.
Người thu nhập thấp-nhóm cần hỗ trợ nhất lại thường không đủ khả năng tài chính để mua nhà, kể cả khi được vay ưu đãi. Ngược lại, một bộ phận có điều kiện kinh tế tốt hơn lại tìm cách “lách” chính sách để tiếp cận quỹ nhà giá rẻ rồi sang nhượng kiếm lời.
Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh cho rằng, đây là sự “lệch pha” điển hình của chính sách nhà ở xã hội. Người đúng đối tượng thì không đủ khả năng mua, còn người có khả năng mua lại không đúng đối tượng.
Theo ông Đỉnh, thực tế tại nhiều địa phương đã xuất hiện tình trạng người thu nhập thấp đứng tên mua nhà ở xã hội cho người khác để hưởng chênh lệch. Điều này khiến chính sách an sinh bị méo mó và làm thất thoát nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước.
Vì vậy, việc chuyển trọng tâm từ “nhà để bán” sang “nhà để ở,” cụ thể là phát triển mạnh mô hình nhà ở xã hội cho thuê, được xem là bước điều chỉnh cần thiết.
“Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần Hiến pháp năm 2013, trong đó nhấn mạnh quyền có nơi ở hợp pháp và trách nhiệm của Nhà nước trong việc tạo điều kiện để mọi người có chỗ ở, chứ không nhất thiết phải sở hữu nhà,” luật sư Nguyễn Văn Đỉnh nhận định.
